Ο Στυλιανίδης στην ΚΕΔΕ υποστήριξε τις θέσεις των Δήμων ενώπιον της Συνταγματικής Αναθεώρησης

Στο συνέδριο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) κλήθηκε να τοποθετηθεί, ως Εισηγητής της Πλειοψηφίας ενόψει της επικείμενης συνταγματικής αναθεώρησης, ο Βουλευτής Ροδόπης της Νέας Δημοκρατίας και Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου της Νομικής του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου, Δρ. Ευριπίδης Στ. Στυλιανίδης.

Ο Ευριπίδης Στυλιανίδης υποστήριξε, στοιχειοθετημένα και με σαφή επιχειρήματα, την αναμόρφωση των άρθρων 101 και 108 του Συντάγματος, σύμφωνα με την πρόταση που υπέβαλε από την πρώτη στιγμή η ΚΕΔΕ.

Παρόντες ως ομιλητές,  πέραν του Προέδρου της ΚΕΔΕ, Λάζαρο Κυρίζογλου, ήταν επίσης ο Ευάγγελος Βενιζελος, ο Προκόπης Παυλόπουλος, ο εισηγητής του ΠΑΣΟΚ Παναγιώτης Δουδωνής, καθώς και ο καθηγητής Νομικής του ΕΚΠΑ, Σπύρος Βλαχόπουλος.

Στην παρέμβαση του, ο Βουλευτής Ροδόπης, κέρδισε – όπως ειπώθηκε – την εκτίμηση και την εμπιστοσύνη των αυτοδιοικητικών, αγγίζοντας τον πυρήνα των διεκδικήσεων τους.

Συγκεκριμένα, ο Ευριπίδης Στυλιανίδης υποστήριξε:

«Κύριε Πρόεδρε,

Θέλω πρώτα απ’ όλα να ευχαριστήσω από καρδιάς τον Πρόεδρο και το Δ.Σ. της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας, καλό φίλο Λάζαρο Κυρίζογλου για την τιμητική πρόσκληση να συμμετέχω σε αυτό το συνέδριο, συμβάλλοντας με τη άποψη μου στον προβληματισμό για το νέο ρόλο και την εθνική σημασία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Θέλω όμως κυρίως να συγχαρώ το προεδρείο σας για τα γρήγορα αντανακλαστικά και την πολιτική ετοιμότητα που επέδειξε, αντιδρώντας πρώτο απ´όλους τους θεσμικούς και κοινωνικούς φορείς στο άνοιγμα της δημόσιας διαβούλευσης για την Αναθεώρηση του Συντάγματος από τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη πριν μερικούς μήνες.

Η πρόταση της ΚΕΔΕ που μου περιήλθε στις 4 Μαρτίου, να συμπεριληφθούν στις αναθεωρητέες διατάξεις τα άρθρα 101 και 102 του Συντάγματος, συνοδευόμενη από την αντίστοιχη τεκμηρίωση στη βάση, όχι μόνο του εθνικού αλλά και του ευρωπαϊκού δικαίου, αποδεικνύει όχι μόνο το βαθμό ετοιμότητας αλλά και το βαθμό ωριμότητας του προεδρείου σας, να συμβάλει στο γόνιμο διάλογο που σε λίγες μέρες ξεκινά από την Προτείνουσα Βουλή και θα ολοκληρωθεί μετά τις εκλογές από την Αναθεωρητική Βουλή.

Η Αναθεωρητική Διαδικασία που σε λίγο ξεκινά, είναι η κορυφαία κοινοβουλευτική διαδικασία, όπου δεν αντιπαρατίθενται Κυβέρνηση και Αντιπολίτευση, αλλά δοκιμάζεται η ωριμότητα όλου του πολιτικού συστήματος και η δυνατότητα του να διαλέγεται υπεύθυνα, νηφάλια και επιστημονικά τεκμηριωμένα, δημιουργώντας συναινέσεις. Επίσης δοκιμάζεται η δυνατότητα των πολιτικών κομμάτων και των Βουλευτών να αφουγκραστούν την κοινωνία, τους κοινωνικούς εταίρους και την αυτοδιοίκηση και να παρουσιάσουν καινοτόμες ιδέες και έξυπνες προτάσεις για την Ελλάδα του μέλλοντος.

 Το Σύνταγμα της Ελλάδας είναι η κωδικοποιημένη, δημοκρατικά νομιμοποιημένη, θεσμική έκφραση του αξιακού κώδικα που προσδιορίζει την διαχρονική πολιτιστική και εθνική μας ταυτότητα.

Το Ελληνικό Σύνταγμα είναι αυστηρό, αλλά ανοιχτό. Αυστηρό, διότι προστατεύει αξίες που αποτελούν το σκληρό πυρήνα της εθνικής πολιτιστικής μας ταυτότητας, αλλά ανοιχτό διότι έχει την ευελιξία προσαρμογής στις επιστημονικές, τεχνολογικές και διεθνοπολιτικές εξελίξεις(άρθρο 28).

Αντιστέκεται στο φαινόμενο του Mcdonaldisation, δηλαδή της «κλωνοποίησης» των πολιτισμών και των οικονομικο-πολιτικών μοντέλων. Την ίδια στιγμή όμως παρακολουθεί τις εξελίξεις και προσαρμόζεται σε αυτές, ώστε να μην οδηγηθούμε σε θραύση του θεσμικού πλαισίου και εθνική απομόνωση.

Η ανθεκτικότητα του δοκιμάστηκε με επιτυχία κατά την τελευταία οικονομική κρίση των μνημονίων και στη συνέχεια κατά την υγειονομική κρίση της πανδημίας του Covid 19, όπου το «Καθεστώς Εξαίρεσης» λειτούργησε με επιτυχία ως αμορτισέρ που με το Δίκαιο της Ανάγκης απορρόφησε τους κραδασμούς και προστάτεψε το σκληρό πυρήνα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ώσπου να επανέλθουμε πλήρως στην κανονικότητα.

Κατά τη δύσκολη περίοδο των κρίσεων, κυρίως της οικονομικής κρίσης, το κοινωνικό κράτος κατέρρευσε και η Αυτοδιοίκηση δοκιμάστηκε σκληρά. Γνωρίζω πολύ καλά ως ο Υπουργός Εσωτερικών που διαχειρίστηκε την κρίση το 2012-2013, πώς αποφύγαμε με σκληρές διαπραγματεύσεις την απόλυτη συρρίκνωση των κεντρικών αυτοτελών πόρων, πώς με τη θεσμοθέτηση του Παρατηρητηρίου των Δήμων εξυγιάναμε τους ΟΤΑ ισοσκελίζοντας προϋπολογισμούς χωρίς δανεισμό και κερδίσαμε τότε το θαυμασμό της ίδιας της Γερμανίδας Καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ που τον εξέφρασε δημόσια, όταν επισκέφθηκε πρώτη φορά την Αθήνα, σηματοδοτώντας έτσι την θετική αντιστροφή του διεθνούς κλίματος για την Ελλάδα.

Οι νοικοκυρεμένοι Δήμοι τότε, μαζί με την Εκκλησία και την Οικογένεια, υποκατέστησαν το κοινωνικό κράτος και κράτησαν με ότι δυνάμεις είχαν ΟΡΘΙΑ την Ελληνική κοινωνία.

Για την γόνιμη συνεργασία που είχαμε εκείνες τις δύσκολες ώρες θέλω σήμερα να σας ευχαριστήσω από τα βάθη της καρδιάς μου. Πιστεύω ότι αποδείξαμε όλοι μαζί τι σημασία έχουν για την Ελλάδα και κυρίως την Ελληνική Ύπαιθρο, των Ελλήνων οι Κοινότητες.

Τώρα που επιστρέψαμε στην κανονικότητα και μετά από σκληρές δοκιμασίες του λαού μας κερδίσαμε το διεθνή θαυμασμό, η Συνταγματική Αναθεώρηση μας δίνει τη δυνατότητα να επιχειρήσουμε μια ουσιαστική επανεκκίνηση και στο χώρο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η αναθεωρητική συζήτηση στην Προτείνουσα Βουλή, έχει ως αποκλειστικό στόχο να επισημάνει διατάξεις που πρέπει να συμπληρωθούν, να αναθεωρηθούν, να καταργηθούν ή και να θεσπιστούν για πρώτη φορά.

Τώρα θα αποφασιστεί τι πρέπει να αλλάξουμε, αλλά όχι πώς θα το αλλάξουμε; Το περιεχόμενο είναι το διακύβευμα της Αναθεωρητικής Βουλής που θα προκύψει μετά τις εκλογές από νέο συσχετισμό δυνάμεων και απαιτεί συναινέσεις. Η επιτυχία επομένως του παρόντος εγχειρήματος είναι η Επιτροπή Αναθεώρησης της Προτείνουσας Βουλής να καταφέρει να αρθεί πάνω από τις τρέχουσες μικροκομματικές και διαχειριστικές αντιπαραθέσεις και να αποφασίσει το νέο καταστατικό Χάρτη της Χώρας με το βλέμμα στραμμένο όχι στις επόμενες εκλογές, αλλά στις επόμενες γενιές.

Πιστεύω ότι έχουμε χρέος να μην προσχωρήσουμε σε ένα ιδιότυπο συνταγματικό λαϊκισμό, τον οποίο φαίνεται δυστυχώς να υιοθετεί η Αντιπολίτευση. Η θεσμική λογική και η νηφάλια μετεξέλιξη της σύγχρονης Ελληνικής Πολιτείας δεν πρέπει να αφήσουμε να διαμορφωθεί από δημοσκοπικές αναλύσεις και ακραίες προσεγγίσεις που μπορεί εφήμερα να ικανοποιούν το λαϊκό αίσθημα ή τη δημοσιογραφική επιδίωξη της τηλεθέασης, αλλά μεσομακροπρόθεσμα καταστρέφουν τη βασική αρχή της δημοκρατίας μας, την Αρχή των Ελέγχων και των Ισορροπιών ((Checks and Balances)

 Αν συμφωνήσουμε όλοι μαζί, ότι κάτι αξίζει να αλλάξει στο χώρο της Αυτοδιοίκησης, τότε θα πρέπει να πείσουμε από τώρα όλες τις πολιτικές δυνάμεις να το υποστηρίξουν αποφασίζοντας τις αλλαγές στα άρθρα που προτείνονται με 180 ψήφους στην πρώτη Βουλή και όχι μόνο με 151. Μια αναβολή συναίνεσης υποκρύπτει μικροκομματική και μόνο σκοπιμότητα και αποκαλύπτει ότι κάποιοι ιεραρχούν την εξουσία τους πάνω από την κοινωνία και την αυτοδιοίκηση.

Ένα νέο δεδομένο στην αναθεωρητική διαδικασία που δεν μπορούμε πλέον να παραγνωρίσουμε, είναι ότι μετά το 1980 που η Ελλάδα εντάχθηκε στην ΕΟΚ και πολύ πιο έντονα σήμερα, διαμορφώνεται δυναμικά ένα νέο διεθνές πλαίσιο, μια παράλληλη με την εθνική, διεθνής έννομη τάξη, εξίσου ισχυρή με το Σύνταγμα και απόλυτα παρεμβατική στην εσωτερική έννομη τάξη. Αυτή πηγάζει από το πρωτογενές και το παράγωγο Ευρωπαϊκό δίκαιο και τη σχετική Νομολογία του ΔΕΕ (Ευρωπαϊκός Κανονισμός Προσωπικών Δεδομένων, AI ACT, βασικός μέτοχος, Μη Κρατικά Πανεπιστήμια), από την ΕΣΔΑ και τις αποφάσεις του ΕΔΔΑ, από διμερείς, πολυμερείς και διεθνείς συμβάσεις που έχει κυρώσει ή θα κυρώσει η Ελλάδα (Σύμβαση Πλαίσιο για την ΤΝ, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου). Η όποια αναθεωρητική πρωτοβουλία πρέπει να εναρμονίζει έξυπνα το Εθνικό Σύνταγμα με τη διεθνή έννομη τάξη, χωρίς βέβαια να αλλοιώνει το σκληρό αξιακό του πυρήνα, ώστε να αποφευχθεί η θραύση του εθνικού θεσμικού πλαισίου και η διεθνής απομόνωση της Ελλάδας.

Επισημαίνω εμφατικά την προηγούμενη παρατήρηση μου για τις τρεις παράλληλες έννομες τάξεις, διότι αυτή φωτίζει τη σημασία του Ευρωπαϊκού Χάρτη Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο οποίος έχει ενσωματωθεί ήδη στο Ελληνικό δίκαιο με τους νόμους ν. 1850/1989 και ν. 4555/2018 καθώς και τις προτάσεις του Κογκρέσου Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Επιτροπής Περιφερειών της ΕΕ.

Επίσης είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι η Ευρωπαϊκή Αρχή της Επικουρικότητας που θέλει τις αποφάσεις όσο πιο κοντά στο πολίτη γίνεται, ακόμα κι αν είναι θεωρητικά και νομολογιακά ανεπεξέργαστη έννοια δεν παύει να λειτουργεί ως αρχή του Ευρωπαϊκού Δικαίου που πρέπει να γίνεται σεβαστή στην αυτοδιοικητική καθημερινότητα.

Κυρίες και κύριοι δήμαρχοι,

Αγαπητοί λειτουργοί της Αυτοδιοίκησης,

Συνθέτοντας τις εκατοντάδες προτάσεις που κατατέθηκαν από Βουλευτές, εκπροσώπους της Δικαιοσύνης, την ΚΕΔΕ, ειδικούς επιστήμονες και άλλους φορείς, διαμορφώσαμε 30 αλλαγές στο Σύνταγμα ως βάση για μια ανοιχτή ως το τέλος συζήτηση που για λόγους μεθοδολογίας τις κατηγοριοποιήσαμε σε 4 βασικές ομάδες:

α) Τις ταυτοτικές διατάξεις που διαμορφώνουν το Πολιτιστικό Σύνταγμα.

β) Τις κοινωνικές διατάξεις που διαμορφώνουν το Κοινωνικό Σύνταγμα,

γ) Τις θεσμικές διατάξεις πού εκσυγχρονίζουν το Θεσμικό Σύνταγμα, ενισχύοντας την Αρχή των Ελέγχων και των Ισορροπιών (Checks and Balances) και τέλος

δ) τις αναπτυξιακές διατάξεις που οριοθετούν το Οικονομικό Σύνταγμα.

 Οι διατάξεις που κατεξοχήν αφορούν στην Τοπική Αυτοδιοίκηση εντάσσονται κατά κανόνα στο Θεσμικό Σύνταγμα και έχουν να κάνουν με τη σωστή λειτουργία της Αρχής των Ελέγχων και των Ισορροπιών, διότι μεταγγίζουν αρμοδιότητες από τη κεντρικό κράτος στην αιρετή Τοπική Αυτοδιοίκηση Ά και Β´ βαθμού.

Συγκεκριμένα ανοίγουμε τη συζήτηση στο άρθρο 101 παρ. 3 και 5 για το αποκεντρωτικό σύστημα. Εξετάζουμε την κατάργηση του τεκμηρίου αρμοδιότητας υπέρ των αποκεντρωμένων διοικήσεων. Η εφαρμογή του αποκεντρωτικού συστήματος μπορεί να γίνει είτε με την ύπαρξη αποκεντρωμένης κρατικής δομής, είτε με ύπαρξη αποκεντρωμένων υπηρεσιών υπουργείων και λοιπών φορέων του δημόσιου τομέα.

Στο άρθρο αυτό μπορεί να προβλέπεται το Κράτος να λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα για τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα, τη δημογραφική ενίσχυση και την ανάπτυξη των οικισμών της Ελληνικής υπαίθρου. Η περιφέρεια πρέπει να εξασφαλίζει ίση πρόσβαση σε όλα τα δημόσια αγαθά.

 Επίσης στο ίδιο άρθρο θα διατυπώνονται οι αρχές της χρηστής διοίκηση, της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της αξιοκρατίας που πρέπει να διέπουν τόσο το κράτος κεντρικό ή αποκεντρωμένο, όσο και την αυτοδιοίκηση. Εδώ συνταγματικά κατοχυρώνεται και η Εθνική Αρχή Διαφάνειας.

Ανοίγει η συζήτηση του άρθρου 102 για την κατοχύρωση με νόμο του Α και Β βαθμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Μετά από πρόταση της ΚΕΔΕ :« Κάθε μεταβίβαση αρμοδιοτήτων από κεντρικά ή περιφερειακά όργανα του κράτους προς την τοπική αυτοδιοίκηση, καθώς και η ανάθεση νέων αρμοδιοτήτων ή υποχρεώσεων να συνεπάγεται και τη διασφάλιση των πόρων που απαιτούνται για την άσκηση τους».

 Προωθείται η φορολογική αποκέντρωση: με αποφάσεις των αρμοδίων οργάνων των ΟΤΑ μπορούν να επιβάλλονται τοπικοί ή ειδικοί φόροι ή βάρη οποιασδήποτε φύσης.

Οι προϋπολογισμοί των ΟΤΑ καταρτίζονται μετά από επαρκή δημόσια διαβούλευση με τους κατοίκους της τοπικής κοινωνίας και οφείλουν να διασφαλίζουν τη δημοσιονομική ισορροπία.

Πειθαρχικές ποινές αργίας ή έκπτωσης στα αιρετά όργανα των ΟΤΑ μπορούν να επιβάλλονται μόνο με απόφαση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου.

 Τέλος ο πρόεδρος του συλλογικού οργάνου που εκπροσωπεί τους ΟΤΑ Α ή Β´ βαθμού προτείνουμε να συμμετέχει στο συμβούλιο εμπειρογνωμόνων που θα εισηγούνται τα προεδρεία των Ανεξαρτήτων Αρχών κατά το άρθρο 101Α σε αρμόδια Επιτροπή της Βουλής.

 Η πρόταση της πλειοψηφίας, όπως τη διαμορφώνουμε παρότι είναι βάση για τη θεσμική συζήτηση που θα ακολουθήσει, επί της ουσία υιοθετεί σχεδόν το σύνολο των προτάσεων που κατέθεσε η ΚΕΔΕ. Κάποιες από αυτές βέβαια όπως η ψηφιακή πολυεπίπεδη διακυβέρνηση, αφορούν κυρίως τον κοινό και όχι τον συνταγματικό νομοθέτη. Ωστόσο μπορούν να διασφαλιστούν αν οι κατευθυντήριες διατάξεις του Συντάγματος είναι αφαιρετικές, έξυπνα διατυπωμένες και σωστά προσανατολισμένες.

Η συζήτηση τώρα ξεκινά. Αν θέλετε να φέρει ουσιαστικό αποτέλεσμα έχει ιδιαίτερη σημασία να διαμορφωθεί από τώρα ευρύτερη συναίνεση στις διατάξεις τουλάχιστον εκείνες που είναι ώριμες να διατυπωθούν προς την κατεύθυνση ενίσχυσης της Αυτοδιοίκησης και αύξησης της αποτελεσματικότητας της. Έχει νόημα λοιπόν και εσείς να κινητοποιηθείτε επιδρώντας δημιουργικά και δυναμικά προς όλες της πολιτικές δυνάμεις που έχετε επικοινωνία ή συνεργασία. Σημασία εδώ δεν έχει το κομματικό πείσμα, αλλά το συμφέρον της Αυτοδιοίκησης και κυρίως το συμφέρον της Ελλάδας.

Κύριε πρόεδρε,

Έχουμε διδαχθεί από την ιστορία μας, ότι τα τελειότερα Σύνταγμα στα χέρια ασυνείδητων ή αδιάφορων λειτουργών απέτυχαν, ενώ ακόμα και ατελή Συντάγματα στα χέρια ευσυνείδητων λειτουργών, λειτούργησαν τέλεια.

Σήμερα έχουμε μια σπάνια ευκαιρία, αξιοποιώντας την εμπειρία απανωτών κρίσεων που αντιμετωπίσαμε με επιτυχία, όπου η Τοπική Αυτοδιοίκηση αναδείχθηκε ο μεγάλος πρωταγωνιστής, να σχεδιάσουμε τον νέο Πολιτειακό Χάρτη της Πατρίδας μας, υπερβαίνοντας μικροκομματικές διαφορές και άγονες αντιπαραθέσεις και να επιβεβαιώσουμε για ακόμη μια φορά τον Ελληνικό Λαό ότι οδηγός μας είναι το συμφέρον της νέας γενιάς και πυξίδα μας το μέλλον της πατρίδας, της ιδιαίτερης μας πατρίδας με την οποία μας συνδέει η αυτοδιοίκηση αλλά και της μεγάλης μας πατρίδας της Ελλάδας.

Σας ευχαριστώ εκ των προτέρων για τη θετική συμβολή σας σε αυτή την προσπάθεια.

Είμαι βέβαιος ότι με τη στάση σας θα συμβάλλετε στη μετεξέλιξη της φράσης «Τα παράπονα στο Δήμαρχο» στη φράση «Τα εύσημα στο Δήμαρχο»

Ευχαριστώ θερμά»

Με ιδιαίτερη συγκίνηση, ο Ευριπίδης Στ. Στυλιανίδης αναφέρθηκε στον άνθρωπο που άνοιξε νέους ορίζοντες στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, τον Μιλτιάδη Έβερτ, στη μνήμη του οποίου ονοματοδοτήθηκε η αίθουσα στο Γκάζι, όπου διεξάγονταν το συνέδριο της ΚΕΔΕ. Στο ίδιο χώρο στεγάζονται άλλωστε και οι εγκαταστάσεις του 984 FM, του πρώτου δημοτικού ραδιοφώνου στην Ελλάδα, το οποίο ίδρυσε ο αείμνηστος Δήμαρχος και πολιτικός. Σε αυτόν, όπως ανέφερε ο Θράκας πολιτικός, οφείλει την είσοδό του στα κοινά σε πρωταγωνιστικούς ρόλους, καθώς στα πρώτα του βήματα του εμπιστεύτηκε τη θέση του Προέδρου της ΟΝΝΕΔ.