Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης: Από την επέκταση σε 7 πόλεις και το ΣΔΙΤ των 133 εκατ. ευρώ στη διεθνοποίηση και την επόμενη μέρα

Ένα μεγαλύτερο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, με παρουσία πλέον σε επτά πόλεις, νέα Τμήματα, ενισχυμένο αποτύπωμα στον Έβρο, ένα μεγάλο επενδυτικό πρόγραμμα σε εξέλιξη και στρατηγική διεθνοποίησης που εκτείνεται από την Ευρώπη μέχρι το Κάιρο, παραδίδει στη νέα Πρυτανική Αρχή ο Καθηγητής Φώτιος Μάρης. Στην τελευταία συνέντευξή του ως Πρύτανης,  κάνει τον απολογισμό της θητείας του, ξεχωρίζει τις αλλαγές που θεωρεί καθοριστικές για το μέλλον του Ιδρύματος και περιγράφει τις προκλήσεις της επόμενης περιόδου.

Η διεύρυνση του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης (ΔΠΘ), η νέα ακαδημαϊκή του γεωγραφία, οι επενδύσεις στις υποδομές και η διεθνοποίηση αποτελούν τους βασικούς άξονες που ξεχωρίζουν στον απολογισμό της τελευταίας Πρυτανικής περιόδου. Ο τ. Πρύτανης του ΔΠΘ, Καθηγητής Φώτιος Μάρης, μιλώντας στα Μακεδονικά Νέα, τοποθετεί στην κορυφή των αλλαγών τη μεγάλη αναδιάρθρωση που ακολούθησε τη νομοθετική παρέμβαση του 2024 και επέτρεψε στο Ίδρυμα να αποκτήσει παρουσία σε επτά πόλεις. Παράλληλα, αναδεικνύει τη διεθνοποίηση ως δεύτερο μεγάλο στρατηγικό άξονα, ενώ ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει στις νέες υποδομές, στη φοιτητική μέριμνα και στην ενίσχυση της παρουσίας του Πανεπιστημίου στον Έβρο.

 

Ένα Πανεπιστήμιο σε επτά πόλεις

Ο κ. Μάρης θεωρεί σημαντικότερη αλλαγή της θητείας του τη νέα φυσιογνωμία που απέκτησε το Δημοκρίτειο μετά το 2024. Η επέκταση του Ιδρύματος, η ενσωμάτωση νέων Τμημάτων και η παρουσία του σε επτά πόλεις διαμόρφωσαν, όπως επισημαίνει, ένα διαφορετικό Πανεπιστήμιο και επέτρεψαν να τεθούν νέοι στρατηγικοί στόχοι για τα επόμενα χρόνια.

Η διοικητική ενοποίηση έχει, σύμφωνα με τον ίδιο, ολοκληρωθεί, ενώ στην τελική φάση βρίσκεται και η διαδικασία για τον νέο Οργανισμό του Ιδρύματος. Ο στόχος είναι το ΔΠΘ να αποκτήσει έως το τέλος του 2026 έναν σύγχρονο Οργανισμό, αντικαθιστώντας ένα πλαίσιο που, όπως σημειώνει, παρέμενε ουσιαστικά χωρίς αντίστοιχη επικαιροποίηση επί περίπου τρεις δεκαετίες.

Σημαντικό κεφάλαιο της επόμενης περιόδου αποτελεί το μεγάλο έργο ΣΔΙΤ του Δημοκριτείου, με προϋπολογισμό 133 εκατ. ευρώ.

Ο κ. Μάρης αναφέρει ότι η διαδικασία βρίσκεται στην τελική φάση και εκτιμά ότι μέσα στο φθινόπωρο μπορεί να υπογραφεί η σύμβαση, μετά την έγκριση του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Παράλληλα, το Πανεπιστήμιο προωθεί έργα μέσω του ΠΕΠ Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης για τη Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών στην Κομοτηνή και τις εγκαταστάσεις του Τμήματος Ιατρικής, με αμφιθέατρα, αίθουσες διδασκαλίας και άλλους υποστηρικτικούς χώρους.

Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται επίσης το πρώτο κτίριο που θα υποστηρίξει το νέο Τμήμα Κτηνιατρικής στην Ορεστιάδα, μετά την έκδοση του σχετικού Προεδρικού Διατάγματος, καθώς και μικρότερα έργα εξοπλισμού.

Ιδιαίτερη θέση στον επενδυτικό σχεδιασμό έχει και η αναβάθμιση των υφιστάμενων εγκαταστάσεων.

Στην Ξάνθη βρίσκεται σε εξέλιξη η συνολική ανακατασκευή των φοιτητικών εστιών, που περιλαμβάνουν οκτώ κτίρια. Σύμφωνα με τον πρύτανη, το έργο έχει ξεπεράσει το 50%, ενώ οι παρεμβάσεις έχουν ήδη ολοκληρωθεί περίπου στα πέντε από τα οκτώ κτίρια.

Αντίστοιχες κινήσεις προγραμματίζονται στην Καβάλα, ενώ υπάρχει μελετητική ωριμότητα και για την αναβάθμιση της παλιάς φοιτητικής εστίας στην Κομοτηνή.

 

Το διεθνές άνοιγμα και τα αγγλόφωνα προγράμματα

Ο δεύτερος μεγάλος άξονας που ξεχωρίζει ο κ. Μάρης είναι η διεθνοποίηση.

Στον σχεδιασμό του ΔΠΘ περιλαμβάνεται η παρουσία του Πανεπιστημίου στο Κάιρο, η συμμετοχή του στην ευρωπαϊκή πανεπιστημιακή συμμαχία EMERGE, καθώς και η δημιουργία πέντε αγγλόφωνων μεταπτυχιακών προγραμμάτων σε συνεργασία με πανεπιστήμια του εξωτερικού.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και το κοινό αγγλόφωνο πρόγραμμα Ιατρικής σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφος, με παρουσία τόσο στην Κύπρο όσο και στην Αλεξανδρούπολη.

Από όλα τα διεθνή ανοίγματα, ο απερχόμενος πρύτανης θεωρεί ότι εκείνο που μπορεί να κάνει τη μεγαλύτερη διαφορά για την εικόνα του Δημοκριτείου είναι η παρουσία του Πανεπιστημίου στο Κάιρο.

Εξάλλου, ιδιαίτερη θέση στον απολογισμό της θητείας του κ. Μάρη έχει ο Έβρος.

Ο ίδιος περιγράφει μια συνολική παρέμβαση του Πανεπιστημίου στην περιοχή, η οποία δεν περιορίζεται σε ένα μόνο Τμήμα. Αναφέρεται στο Τμήμα Ψυχολογίας στο Διδυμότειχο, το οποίο, όπως σημειώνει, για τρίτη συνεχόμενη χρονιά καλύπτει τις θέσεις του και καταγράφει υψηλές βάσεις, στην προωθούμενη ίδρυση της Κτηνιατρικής στην Ορεστιάδα, στη Νοσηλευτική στην Αλεξανδρούπολη και στον σχεδιασμό για Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων στο Σουφλί.

 

Η διεύρυνση φέρνει και αυξημένες ανάγκες

Η μεγάλη γεωγραφική επέκταση του ΔΠΘ δημιουργεί, παράλληλα, σημαντικές ανάγκες σε ανθρώπινο δυναμικό.

Ο κ. Μάρης επισημαίνει ότι το βασικότερο πρόβλημα σήμερα εντοπίζεται στην υποστελέχωση των διοικητικών υπηρεσιών. Εκτιμά ότι μέσα στα επόμενα δύο χρόνια θα πρέπει να εξασφαλιστούν τουλάχιστον 50 θέσεις μόνιμου διοικητικού προσωπικού, προκειμένου να υποστηριχθεί το σύνολο του σχεδίου που έχει ήδη δρομολογηθεί.

Στο ακαδημαϊκό προσωπικό η εικόνα είναι καλύτερη, μετά και τις κατανομές θέσεων των τελευταίων τριών ετών.

Στον απολογισμό του, ο κ. Μάρης αναγνωρίζει και έναν στόχο που δεν μπορεί, όπως λέει, να ολοκληρωθεί μέσα στα χρονικά όρια μιας πρυτανικής θητείας: την αλλαγή κουλτούρας του ελληνικού δημόσιου πανεπιστημίου.

Η πρόκληση αφορά τον τρόπο με τον οποίο τα πανεπιστήμια θα ανταποκριθούν σε έναν ολοένα εντονότερο εγχώριο και διεθνή ανταγωνισμό, μέσα σε ένα περιβάλλον που απαιτεί ταχύτητα προσαρμογής, καινοτομία και αξιοποίηση της τεχνολογίας.

Κλείνοντας τη θητεία του, ο κ. Μάρης δηλώνει ότι η πρυτανική ομάδα παραδίδει ένα καλύτερα οργανωμένο Πανεπιστήμιο, με ισχυρό ανθρώπινο δυναμικό, αναθεωρημένα και επικαιροποιημένα ακαδημαϊκά προγράμματα και τις βάσεις για περαιτέρω ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας του.

Η συνέχεια των προγραμμάτων βελτίωσης των εγκαταστάσεων αποτελεί, κατά τον ίδιο, βασική ανάγκη της επόμενης περιόδου. Την ίδια στιγμή, το δημογραφικό δημιουργεί νέους περιορισμούς και καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη το Δημοκρίτειο να αποκτήσει ένα απολύτως ευδιάκριτο ακαδημαϊκό προφίλ.

Το μήνυμα που, σύμφωνα με τον απερχόμενο πρύτανη, πρέπει να εκπέμπει το ΔΠΘ τα επόμενα χρόνια είναι σαφές: καινοτομία, τεχνολογία και διεθνοποίηση. Τρεις άξονες πάνω στους οποίους θεωρεί ότι μπορεί να στηριχθεί η επόμενη ημέρα ενός Πανεπιστημίου που μέσα στα τελευταία χρόνια μεγάλωσε γεωγραφικά, διεύρυνε το ακαδημαϊκό του αποτύπωμα και επιχειρεί πλέον να διεκδικήσει ισχυρότερη θέση και εκτός ελληνικών συνόρων.

 

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης του κ. Φώτιου Μάρη, στον Αλέξανδρο Αλεξιάδη:

Ο απερχόμενος Πρύτανης του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, Καθηγητής Φώτιος Μάρης

Ολοκληρώνεται την επόμενη εβδομάδα η θητεία σας. Εάν έπρεπε να ξεχωρίσετε κάποιες αλλαγές που θεωρείτε ότι αφήνουν διαφορετικό το Δημοκρίτειο από αυτό που παραλάβατε, ποιες θα ήταν;

Αρχικά, ο νόμος του 2024 για την ενίσχυση του Δημοκριτείου, που μας έδωσε τη δυνατότητα να γίνουμε το Πανεπιστήμιο της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, να έχουμε Τμήματα σε επτά πόλεις, να αναδιαρθρωθούμε, να δημιουργήσουμε νέα Τμήματα και να τοποθετήσουμε στρατηγικά τους στόχους μας για τα επόμενα χρόνια. Είναι, νομίζω, το σημαντικότερο.

Και αν θα μπορούσα να προσθέσω ένα ακόμη, είναι η στρατηγική της διεθνοποίησης, η οποία βασίζεται σε συγκεκριμένα βήματα. Το ένα αφορά το παράρτημα του Πανεπιστημίου στο Κάιρο. Το δεύτερο αφορά την Ευρωπαϊκή Συμμαχία EMERGE, στην οποία συμμετέχουμε εδώ και ενάμιση χρόνο, με στόχο να δώσουμε ευρωπαϊκά πτυχία. Το τρίτο αφορά τη δημιουργία πέντε αγγλόφωνων μεταπτυχιακών προγραμμάτων με σημαντικά ξένα πανεπιστήμια.

Και, τέλος, το κοινό αγγλόφωνο προπτυχιακό πρόγραμμα Ιατρικής που θα γίνει σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφος και θα λειτουργήσει τόσο στην Κύπρο όσο και στη Θράκη, στην Αλεξανδρούπολη.

Κάποιο από αυτά τα ανοίγματα θεωρείτε ότι μπορεί πραγματικά να αλλάξει την εικόνα του Δημοκριτείου ή θα λειτουργήσουν όλα μαζί συνδυαστικά;

Νομίζω ότι αυτό που μπορεί να κάνει πραγματικά τη διαφορά είναι το παράρτημα του Πανεπιστημίου στο Κάιρο, στην Αίγυπτο.

Μιλήσατε για την επέκταση του Δημοκριτείου σε Καβάλα, Δράμα και Διδυμότειχο, με έξι επιπλέον Τμήματα και δύο Σχολές. Δύο χρόνια μετά, έχει ολοκληρωθεί ουσιαστικά αυτή η ενοποίηση;

Ολοκληρώθηκε η ενοποίηση και η διοικητική μετάπτωση και υποστηρίχθηκε και με την προσπάθεια δημιουργίας νέου Οργανισμού από το Ίδρυμα. Είμαστε στην τελική φάση της έγκρισής του και πιστεύουμε ότι έχουμε σοβαρές πιθανότητες μέχρι το τέλος του 2026 να έχουμε έναν νέο, πραγματικά σύγχρονο Οργανισμό. Ο παλιός έχει να επικαιροποιηθεί περίπου τρεις δεκαετίες.

Το τελευταίο διάστημα γίνεται λόγος για ένα ιδιαίτερα μεγάλο επενδυτικό πρόγραμμα του Πανεπιστημίου. Ποια έργα θεωρείτε ότι είναι πλέον απολύτως εξασφαλισμένα και ποια είναι τα σημαντικότερα;

Το πιο σημαντικό έργο του Πανεπιστημίου είναι το έργο ΣΔΙΤ, το οποίο έχει να κάνει απευθείας με τα συναρμόδια υπουργεία. Έχει προϋπολογισμό 133 εκατομμύρια ευρώ.

Είμαστε στην τελική φάση. Εκτιμούμε ότι μέσα στο φθινόπωρο θα υπογράψουμε τη σύμβαση, μετά την έγκριση από το Ελεγκτικό Συνέδριο, και αυτό θα μας δώσει τη δυνατότητα σε τρεις πόλεις, στην Αλεξανδρούπολη, στην Κομοτηνή αλλά και στην Ξάνθη, να υλοποιήσουμε σοβαρές επενδύσεις, οι οποίες έχουν να κάνουν κυρίως με το κομμάτι της φοιτητικής στέγασης και της σίτισης.

Από εκεί και πέρα, έχουμε δύο έργα από το ΠΕΠ Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Το ένα αφορά τη Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών στην Κομοτηνή και το άλλο τις εγκαταστάσεις του Τμήματος Ιατρικής, με αμφιθέατρα, αίθουσες διδασκαλίας και άλλα υποστηρικτικά κτίρια.

Ωριμάζουμε ακόμη ένα έργο, το οποίο αφορά το πρώτο κτίριο που θα υποστηρίξει το Τμήμα Κτηνιατρικής στην Ορεστιάδα μετά την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος, καθώς και κάποιους μικρότερους προϋπολογισμούς για εξοπλισμούς.

Η ίδρυση της Κτηνιατρικής στην Ορεστιάδα ήταν ένα από τα μεγάλα σχέδια της περιόδου σας;

Ναι, ήταν ένας στρατηγικός σχεδιασμός και ολοκληρώνεται αυτή η φάση με τον νόμο του 2024 και το Προεδρικό Διάταγμα που περιμένουμε τώρα για την ίδρυση της Κτηνιατρικής.

Το Πανεπιστήμιο έχει ήδη εκπονήσει και τη στρατηγική του έως το 2030, που περιλαμβάνει τόσο το κομμάτι της διεθνοποίησης όσο και τη βελτίωση των υπηρεσιών προς τους φοιτητές μας.

Αυτή τη στιγμή υλοποιούμε, από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, την αναβάθμιση της φοιτητικής εστίας στην Ξάνθη, η οποία περιλαμβάνει οκτώ κτίρια. Είμαστε ήδη πάνω από το 50%. Μιλάμε για ολική ανακατασκευή, με καινούργιους εξοπλισμούς και ισχυρό δίκτυο. Οι εργασίες έχουν ολοκληρωθεί περίπου στα πέντε από τα οκτώ κτίρια και ξεκινάμε τώρα και το φοιτητικό εστιατόριο.

Αντίστοιχη προσπάθεια κάνουμε στην Καβάλα, όπου τους επόμενους μήνες, μέχρι το τέλος του έτους, θα ξεκινήσουμε την εκ βάθρων ανακατασκευή του πρώτου κτιρίου της φοιτητικής εστίας. Έχουμε επίσης ήδη μελετητική ωριμότητα για την αναβάθμιση της παλιάς φοιτητικής εστίας στην Κομοτηνή.

Η γεωγραφική επέκταση του Πανεπιστημίου αυξάνει σημαντικά τις ανάγκες σε προσωπικό, υποδομές και διοικητική υποστήριξη. Υπάρχει σήμερα έλλειμμα σε αυτές τις κατηγορίες;

Ναι. Αυτό που ήθελα και εγώ να σημειώσω είναι ότι το πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε αυτή τη στιγμή είναι η υποστελέχωση που έχουμε σε διοικητικό προσωπικό.

Το εγχείρημα λειτουργίας ενός Πανεπιστημίου στο βορειοανατολικό άκρο της χώρας, σε επτά διαφορετικές πόλεις, έχει πολύ μεγάλες ανάγκες. Το Πανεπιστήμιο έχει πολύ μεγάλη ανάγκη από διοικητικό προσωπικό και θα χρειαστεί, χωρίς τη δυνατότητα καθυστέρησης ούτε μιας ημέρας, τα επόμενα δύο χρόνια να εξασφαλίσει τουλάχιστον 50 θέσεις μόνιμου διοικητικού προσωπικού, για να μπορέσει να υποστηρίξει όλο αυτό το σχέδιο που ανέφερα προηγουμένως.

Στο κομμάτι του ακαδημαϊκού προσωπικού τα πράγματα είναι σημαντικά καλύτερα, σύμφωνα με τις κατανομές που είχαμε τα τελευταία τρία χρόνια και την ωρίμανση των θέσεων αυτών. Θα χρειαστούμε περαιτέρω ενίσχυση, ιδιαίτερα για το κομμάτι της Κτηνιατρικής και ιδιαίτερα για την παρέμβαση την οποία κάνουμε στον Έβρο, η οποία είναι συνολική.

Να θυμίσω ότι στον Έβρο, πέρα από την ίδρυση του Τμήματος Ψυχολογίας του Δημοκριτείου στο Διδυμότειχο, το οποίο για τρίτη συνεχόμενη χρονιά όχι απλώς καλύπτει τις θέσεις του αλλά έχει και υψηλές βάσεις, προχωράμε στην ίδρυση της Κτηνιατρικής στην Ορεστιάδα. Παράλληλα υπάρχει η Νοσηλευτική στην Αλεξανδρούπολη και έχουμε αιτηθεί Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων στην πόλη του Σουφλίου.

Αυτό είναι το πλάνο του Δημοκριτείου: να δημιουργήσουμε πραγματικά ένα ισχυρό δίκτυο ανάπτυξης, ένα ισχυρό δίκτυο προστασίας στην περιοχή αυτή της χώρας μας, που τόσο πολύ το έχει ανάγκη.

Υπάρχει κάτι που είχατε θέσει ως στόχο όταν αναλάβατε την Πρυτανεία και σήμερα διαπιστώνετε ότι δεν καταφέρατε ή δεν προλάβατε να το υλοποιήσετε;

Νομίζω ότι υπάρχει κάτι, το οποίο όμως δεν αλλάζει στη διάρκεια μιας θητείας. Είναι η αλλαγή της κουλτούρας. Η αλλαγή της κουλτούρας του ελληνικού δημόσιου πανεπιστημίου και ο τρόπος με τον οποίο θα αντιμετωπίσει τον ανταγωνισμό, τον εγχώριο αλλά και τον διεθνή, σε ένα περιβάλλον που απαιτεί γρήγορες προσαρμογές, καινοτομία και τεχνολογία.

Τι Πανεπιστήμιο παραδίδετε στην κυρία Μαρία Μιχαλοπούλου και ποια θεωρείτε ότι θα είναι η μεγαλύτερη πρόκληση που θα κρίνει την επόμενη τετραετία του Δημοκριτείου;

Νομίζω ότι παραδίδουμε, σαν ομάδα, ένα καλύτερο Πανεπιστήμιο. Ένα πολύ καλά οργανωμένο Πανεπιστήμιο. Ένα Πανεπιστήμιο με ικανό ανθρώπινο δυναμικό, τόσο σε φοιτητές όσο και σε ερευνητές και καθηγητές, με ανάγκη συνέχισης όλων των προγραμμάτων βελτίωσης των εγκαταστάσεων, μιας και τα ακαδημαϊκά μας προγράμματα αναθεωρήθηκαν όλα και είναι επικαιροποιημένα.

Ένα Πανεπιστήμιο που έχει τα βασικά χαρακτηριστικά για να πάει καλύτερα τα επόμενα χρόνια και στον τομέα της διεθνοποίησης. Είμαι σίγουρος γι’ αυτό, είμαι αισιόδοξος.

Νομίζω ότι ως Πανεπιστήμιο είμαστε στον σωστό δρόμο για να μπορέσουμε να ανταπεξέλθουμε στις προκλήσεις αλλά και στις δυσκολίες που θα ακολουθήσουν, μιας και το δημογραφικό μάς αφαιρεί βαθμούς ελευθερίας και μας θέτει περιορισμούς για τα επόμενα λίγα χρόνια.

Πρέπει να έχουμε ένα διαμορφωμένο, ξεκάθαρο προφίλ Πανεπιστημίου.  Ένα προφίλ που εκπέμπει ένα μήνυμα καινοτομίας, τεχνολογίας και διεθνοποίησης, έτσι ώστε να είναι επιλέξιμο.

Η συνέντευξη δόθηκε στα Μακεδονικά ΝΕΑ/ΦΒ Μάρης